Uzlaştırma, belirli suçlarda şüpheli ya da sanık ile mağdurun, bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza yargılamasını sona erdirmesidir. Soruşturması ve kovuşturması şikayete bağlı suçlar ile kanunda açıkça sayılan bazı suçlar (basit yaralama, tehdit, konut dokunulmazlığı ihlali, hırsızlık, dolandırıcılık gibi) uzlaştırmaya tabidir. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına ya da davanın düşmesine karar verilir, sabıka kaydı oluşmaz. 24 Aralık 2025 tarihli değişiklikle hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır.
Bir suçun mağduru ya da şüphelisi olduğunuzda, savcılıktan ya da uzlaştırma bürosundan size bir uzlaşma teklifi gelebilir. Çoğu kişi bu teklifi ne anlama geldiğini tam bilmeden, aceleyle kabul eder ya da reddeder. Oysa uzlaşma, doğru kullanıldığında her iki taraf için de ceza yargılamasının en hızlı ve en az yıpratıcı biçimde sonuçlanmasını sağlayan önemli bir yoldur. Bu yazıda uzlaştırmanın ne olduğunu, hangi suçlarda uygulandığını, kabul ve ret sonuçlarını ve 2026 itibarıyla yürürlükteki güncel durumu ele alıyoruz.
Uzlaştırma Nedir?
Uzlaştırma, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253 ve devamı maddelerinde düzenlenen bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Belirli suçlarda, şüpheli ya da sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenin, tarafsız bir uzlaştırmacının yürüttüğü görüşmeler sonucunda anlaşmaya varmasıdır. Bu anlaşma bir özür dileme, zararın giderilmesi, bir bedelin ödenmesi ya da başka bir edim üzerinde olabilir. Uzlaştırma önce soruşturma aşamasında, Cumhuriyet savcısının dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermesiyle denenir. Uzlaşma olmazsa dava açılır ve kovuşturma aşamasında mahkeme de şartları varsa uzlaştırmayı yeniden gündeme getirebilir. Önemli bir ayrım şudur: uzlaştırma, hukuk davalarındaki arabuluculuktan farklı bir kurumdur ve yalnızca ceza yargılamasına özgüdür.
Hangi Suçlar Uzlaştırmaya Tabidir?
Uzlaştırmaya tabi suçlar iki grupta toplanır. Birinci grup, soruşturması ve kovuşturması şikayete bağlı olan suçlardır; bu suçlar kural olarak uzlaştırmaya tabidir. İkinci grup, şikayete bağlı olsun olmasın, kanunda açıkça sayılan katalog suçlardır. Bu katalogda yer alan başlıca suçlar şunlardır: basit kasten yaralama ve ihmali davranışla yaralama, taksirle yaralama (trafik ve iş kazalarından doğan yaralamalar dahil), tehdidin basit hali, konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, basit hırsızlık, güveni kötüye kullanma, basit dolandırıcılık, mala zarar verme ve suç eşyasının satın alınması. Çocuklara yönelik olarak, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis ya da adli para cezasını gerektiren bazı suçlarda da uzlaştırma mümkündür. Bir suçun uzlaştırmaya tabi olup olmadığı somut olayın niteliğine göre değiştiği için, bu belirleme titizlik ister.
Hangi Suçlar Kapsam Dışıdır? 2026 Değişikliği
Bazı suçlar, şikayete bağlı olsalar bile uzlaştırma kapsamı dışında tutulmuştur. Bunların başında cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gelir; bu suçlarda hiçbir koşulda uzlaştırma yoluna gidilemez. Israrlı takip suçu da kapsam dışıdır. Burada çok önemli ve güncel bir değişikliği vurgulamak gerekir. 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. Yani eskiden uzlaşmayla kapatılabilen hakaret dosyaları artık bu yolla sonuçlandırılmamaktadır. Ayrıca uzlaştırma yalnızca gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri mağdur ya da suçtan zarar gören olduğunda uygulanır; bir suçta hem uzlaştırmaya tabi hem de tabi olmayan suçlar birlikte işlenmişse, uzlaştırma yalnızca tabi olan suç bakımından gündeme gelir. Nitelikli dolandırıcılık gibi ağırlaşmış haller de kural olarak kapsam dışındadır.
Uzlaşırsam Ne Olur, Reddedersem Ne Olur?
Uzlaşma sağlanması her iki taraf için de önemli sonuçlar doğurur. Soruşturma aşamasında uzlaşma gerçekleşirse, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir, yani dava hiç açılmaz. Kovuşturma aşamasında uzlaşma sağlanırsa mahkeme davanın düşmesine karar verir. Her iki halde de şüpheli ya da sanık hakkında mahkumiyet ve dolayısıyla sabıka kaydı oluşmaz. Edim bir defada yerine getirilebileceği gibi, tarafların kabulüyle takside de bağlanabilir; edim yerine getirilmezse, uzlaşma raporu ilam niteliğinde belge sayıldığı için ilamların icrası yoluyla takip edilebilir. Tarafların uzlaşmayı kabul etmemesi ya da teklifi reddetmesi halinde ise soruşturma ve kovuşturma olağan biçimde devam eder. Burada dikkat edilmesi gereken kritik nokta şudur: bir kişi kendisine yapılan uzlaşma teklifini reddederse, kural olarak aynı soruşturmada tekrar uzlaşma gündeme gelmez. Yani bu hak bir kez kullanılır ve reddedilince çoğu zaman bir daha doğmaz. Bu nedenle teklif gelir gelmez aceleyle ret ya da kabul yerine, sonuçlarını değerlendirmek gerekir.
Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Tavsiyeler
En sık yapılan hata, uzlaşma teklifini ne anlama geldiğini bilmeden reddetmektir; oysa özellikle şüpheli açısından uzlaşma, sabıkasız biçimde dosyayı kapatmanın en hızlı yolu olabilir. Mağdur açısından ise aceleyle çok düşük bir edime razı olmak sık görülen bir hatadır. Üçüncü hata, uzlaştırmayı hukuk davalarındaki arabuluculukla karıştırmaktır; ikisi farklı kurumlardır. Pratik öneriler şöyle sıralanabilir. Size bir uzlaşma teklifi geldiğinde, önce suçun uzlaştırmaya gerçekten tabi olup olmadığını teyit ettirin. Şüpheliyseniz, uzlaşmanın size sağlayacağı sabıkasızlık avantajını değerlendirin. Mağdursanız, teklif edilen edimin zararınızı gerçekten karşılayıp karşılamadığını hesaplayın. Uzlaşma tutanağını imzalamadan önce içeriğini dikkatle okuyun, çünkü bu belge ilam niteliğindedir. Teklifi reddetmenin bu hakkı sonlandırabileceğini unutmayın ve karar vermeden önce bir avukata danışın.
Sıkça Sorulan Sorular
Uzlaşma hangi suçlarda uygulanır?
Soruşturması ve kovuşturması şikayete bağlı suçlar ile kanunda sayılan katalog suçlar uzlaştırmaya tabidir. Bunlar arasında basit yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, konut dokunulmazlığı ihlali, hırsızlık, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve mala zarar verme yer alır.
Hakaret suçu uzlaşmaya tabi mi?
Hayır. 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun değişikliğiyle hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. Daha önce uzlaşmayla kapatılabilen hakaret dosyaları artık bu yolla sonuçlandırılmamaktadır.
Uzlaşırsam sabıka kaydım olur mu?
Hayır. Uzlaşma sağlanırsa soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada ise davanın düşmesine karar verilir. Mahkumiyet hükmü kurulmadığı için sabıka kaydı oluşmaz.
Uzlaşma teklifini reddedersem ne olur?
Teklifi reddederseniz soruşturma ve kovuşturma olağan biçimde devam eder. Kural olarak aynı soruşturmada tekrar uzlaşma gündeme gelmez, yani bu hak bir kez kullanılır. Bu nedenle reddetmeden önce sonuçlarını değerlendirmek önemlidir.
Ticari ve kişisel uyuşmazlıklarda haklarınıza dair bir başka değerlendirme için alacak tahsiline ilişkin yazımıza göz atabilirsiniz.
İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253, 254 ve 255; 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun değişikliği. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önerilir.
Ceza hukukuna dair diğer yazılarımız için: Ceza Hukuku makaleleri
Bu hukuki makale, İstanbul Barosu’na 42717 sicil numarasıyla kayıtlı Avukat Ümit Kızıldağ tarafından güncel mevzuata uygun olarak incelenmiş ve kaleme alınmıştır.